Vitamine B1 Tekort: Oorzaken, Symptomen en Langetermijngevolgen

Vitamine B1, ook bekend als thiamine, is een essentiële voedingsstof die het lichaam nodig heeft om voedsel om te zetten in energie en om het zenuwstelsel goed te laten functioneren.

Een tekort aan vitamine B1 ontstaat wanneer het lichaam niet voldoende van deze vitamine binnenkrijgt of niet efficiënt kan gebruiken, wat kan leiden tot een reeks gezondheidsproblemen. Hoewel een dergelijk tekort in ontwikkelde landen relatief zeldzaam is, dankzij een dieet dat rijk is aan thiamine-bronnen en verrijkte voedingsmiddelen, kunnen bepaalde groepen mensen, zoals chronische alcoholisten en personen met bepaalde medische aandoeningen, een hoger risico lopen. In de volgende secties zullen we dieper ingaan op de symptomen die geassocieerd zijn met een vitamine B1-tekort.

Wat is vitamine B1?

Vitamine B1, ook bekend als thiamine, is een essentiële vitamine die het lichaam nodig heeft voor verschillende functies, waaronder het omzetten van voedsel in energie. Het is een wateroplosbare vitamine, wat betekent dat het niet in het lichaam wordt opgeslagen en regelmatig moet worden aangevuld via de voeding.

Welke functies vervult vitamine B1 in het lichaam?

Thiamine speelt een cruciale rol in het metabolisme door te helpen bij het omzetten van suikers in de energie die onze cellen nodig hebben. Bovendien is het essentieel voor de goede werking van het zenuwstelsel en draagt het bij aan de structuur en functie van celmembranen.

Hoe ontstaat een vitamine B1 tekort?

Een vitamine B1-tekort, ook bekend als thiaminetekort, kan ontstaan door onvoldoende inname van deze essentiële vitamine uit de voeding, verminderde opname in de darmen, of een verhoogde behoefte aan vitamine B1 door het lichaam. Mensen die voornamelijk sterk bewerkte voedingsmiddelen eten, kunnen een tekort oplopen, omdat het raffineren van voedsel vaak thiamine verwijdert.

Bepaalde groepen, zoals alcoholisten, hebben een verhoogd risico omdat overmatig alcoholgebruik de opname van thiamine kan belemmeren en de uitscheiding ervan kan verhogen. Andere risicofactoren zijn malabsorptieaandoeningen, zoals coeliakie of de ziekte van Crohn, en bepaalde chronische ziekten die de stofwisseling van vitamine B1 beïnvloeden. Bovendien kan een verhoogde behoefte tijdens zwangerschap of borstvoeding, of bij mensen met hyperthyreoïdie, ook bijdragen aan een tekort.

Welke voeding kan leiden tot een vitamine B1 tekort?

Een dieet dat arm is aan volkoren granen, peulvruchten, noten en zaden kan leiden tot een thiaminetekort, omdat deze voedingsmiddelen rijke bronnen van deze vitamine zijn.

Welke ziektes en aandoeningen kunnen bijdragen aan een tekort?

Ziekten zoals beriberi, een aandoening veroorzaakt door ernstig vitamine B1-tekort, en bepaalde stofwisselingsstoornissen kunnen de opname van thiamine belemmeren. Ook kan chronische alcoholmisbruik leiden tot een tekort, omdat het de opname van de vitamine verhindert en de uitscheiding ervan via de urine verhoogt.

Vitamine B1 tekort door alcohol

Alcoholverslaving is een van de voornaamste oorzaken van een vitamine B1-tekort. De relatie tussen alcohol en thiamine is complex en multifactorieel. Allereerst belemmert chronisch alcoholgebruik de opname van vitamine B1 in de darmen. Daarnaast leidt overmatig alcoholgebruik vaak tot een verminderde inname van voedzame voedingsmiddelen, waardoor de inname van thiamine vermindert.

Bovendien kan een overmaat aan alcohol de lever beschadigen, wat de opslagcapaciteit van thiamine vermindert. Dit betekent dat zelfs als iemand die veel alcohol drinkt voldoende thiamine consumeert, zijn of haar lichaam misschien niet in staat is om het op te slaan en effectief te gebruiken.

Het resultaat van deze interacties is dat mensen die chronisch alcohol misbruiken een significant risico lopen op het ontwikkelen van aandoeningen gerelateerd aan vitamine B1-tekort, zoals het Wernicke-Korsakov syndroom, een ernstige neurologische aandoening die kan leiden tot geheugenverlies, desoriëntatie en coördinatieproblemen. Het is daarom cruciaal dat mensen die regelmatig alcohol consumeren zich bewust zijn van dit risico en maatregelen nemen om een adequaat vitamine B1-niveau te handhaven.

Welke andere factoren verhogen het risico op een tekort?

Naast alcoholmisbruik kunnen factoren zoals langdurig braken, dialyse en het nemen van hoge doses diuretica het risico op een thiaminetekort verhogen.

Welke symptomen kunnen wijzen op een vitamine B1-tekort?

Een vitamine B1-tekort, ook bekend als thiaminetekort, kan leiden tot een reeks symptomen die verschillende delen van het lichaam beïnvloeden. Hier is een lijst van de symptomen:

  • Vermoeidheid: Een van de vroegste en meest voorkomende symptomen.
  • Zwakte: Met name spierzwakte.
  • Irritabiliteit: Stemmingsschommelingen en algemene prikkelbaarheid.
  • Gewichtsverlies: Door verstoorde voedselomzetting in energie.
  • Geheugenproblemen: Vergeetachtigheid en concentratieproblemen.
  • Hartproblemen: Onregelmatige hartslag en vergrote hartspieren.
  • Spijsverteringsproblemen: Misselijkheid, anorexia en buikpijn.
  • Neurologische symptomen: Tintelingen en gevoelloosheid in de handen en voeten.
  • Spierpijn en tederheid: Vooral in de kuiten.
  • Verstoorde coördinatie en reflexen: Kan leiden tot onstabiele gang.
  • Oogbewegingsstoornissen: Dubbelzien en snelle oogbewegingen.
  • Psychische veranderingen: Verwardheid, desoriëntatie en in ernstige gevallen zelfs hallucinaties.

Hoe kan een tekort invloed hebben op de psyche en het zenuwstelsel?

Bij een ernstig tekort kunnen symptomen zoals verwardheid, moeilijkheden met lopen of coördinatie en visuele stoornissen optreden. Het Wernicke-Korsakov syndroom, gekenmerkt door geheugenverlies, desoriëntatie en oogspierverlamming, kan ook optreden bij chronisch alcoholisme en thiaminetekort.

Hoe wordt een vitamine B1-tekort gediagnosticeerd en behandeld?

Het diagnosticeren en behandelen van een vitamine B1-tekort is cruciaal om ernstige gezondheidscomplicaties te voorkomen. Maar hoe herkennen artsen dit tekort en welke stappen worden ondernomen om het aan te pakken?

Welke diagnostische tests zijn beschikbaar?

Bloedtests kunnen direct het thiaminegehalte in het bloed meten. Ook kan de activiteit van thiamine-afhankelijke enzymen in rode bloedcellen worden geëvalueerd.

Welke behandelingsopties zijn er voor een vitamine B1-tekort?

Behandeling bestaat vaak uit thiaminesupplementen oraal of via injectie, afhankelijk van de ernst van het tekort. Bij ernstige tekorten, zoals bij Wernicke-Korsakov syndroom, zijn intraveneuze of intramusculaire injecties van hoge doses thiamine nodig.

Hoe kunnen we een vitamine B1-tekort voorkomen?

Welk dieet en welke voedingsmiddelen worden aanbevolen?

Een gebalanceerd dieet dat rijk is aan volkoren granen, noten, zaden, peulvruchten en mager vlees kan helpen om voldoende thiamine binnen te krijgen.

Wanneer is suppletie aan te raden?

Voor mensen met een verhoogd risico op een tekort, zoals ouderen, alcoholisten, of mensen met bepaalde medische aandoeningen, kan suppletie aan te raden zijn.

Wat zijn de langetermijngevolgen van een onbehandeld tekort?

Een onbehandeld vitamine B1-tekort kan leiden tot ernstige gezondheidscomplicaties. Als het lichaam niet voldoende thiamine krijgt, kan dit gevolgen hebben voor het zenuwstelsel, het hart en andere vitale functies. Zonder tijdige behandeling kunnen deze gevolgen blijvend zijn en de kwaliteit van leven aanzienlijk verminderen.

Langetermijngevolgen van een onbehandeld vitamine B1-tekort zijn:

  • Neurologische complicaties: zoals perifere neuropathie, wat leidt tot tintelingen, gevoelloosheid en pijn in de handen en voeten.
  • Beriberi: Een ziekte die het cardiovasculaire systeem en het zenuwstelsel aantast.
  • Wernicke-Korsakov syndroom: Een ernstige neurologische aandoening gekenmerkt door geheugenverlies, desoriëntatie en evenwichtsproblemen.
  • Hartproblemen: waaronder cardiale insufficiëntie en vergrote hartspieren.
  • Spierschade: wat kan leiden tot spierzwakte en pijn.
  • Cognitieve stoornissen: waaronder geheugenverlies, verwarring en concentratieproblemen.
  • Visuele problemen: zoals dubbelzien of snelle oogbewegingen.

Advies nodig?
Bel onze hulplijn

Ma. t/m Vrij. van 08:00 – 22:00
Weekend: 12:00 – 17:00

Bel onze hulplijn

Ma. t/m Vrij. van 08:00 – 22:00
Weekend: 12:00 – 17:00